TOÀN CẢNH THUẾ TÀI SẢN VÀ CƠ HỘI ĐẦU TƯ BẤT ĐỘNG SẢN CHÂU ÂU
Tây Ban Nha đang xem xét áp dụng mức thuế 100% đối với giao dịch mua bất động sản bởi cá nhân không thuộc Liên minh châu Âu (EU). Mục tiêu chính sách là giảm áp lực đối với thị trường nhà ở nội địa. Tuy nhiên, tại nhiều quốc gia châu Âu, thuế tài sản hiện là một nguồn thu ngân sách trọng yếu.
Theo dữ liệu từ Ủy ban châu Âu, tỷ lệ thuế tài sản trên GDP năm 2023 dao động từ 0,3% tại Cộng hòa Séc và Estonia đến 3,7% tại Pháp, với mức trung bình toàn EU là 1,9%. Vậy, các chính phủ tại châu Âu đang thu bao nhiêu từ thuế tài sản? Thuế tài sản chiếm tỷ trọng thế nào trong tổng thu ngân sách? Và thuế chuyển nhượng bất động sản tương ứng với bao nhiêu phần trăm GDP?
TỶ TRỌNG THUẾ TÀI SẢN TRONG GDP TẠI CHÂU ÂU
Tại Liên minh châu Âu (EU), Pháp dẫn đầu với tỷ lệ thuế tài sản trên GDP ở mức 3,7%. Ở chiều ngược lại, Cộng hòa Séc và Estonia ghi nhận mức thấp nhất, chỉ 0,3%. Khi mở rộng phạm vi bao gồm các quốc gia thuộc Hiệp hội Mậu dịch Tự do châu Âu (EFTA), Vương quốc Anh và Thổ Nhĩ Kỳ, theo một số số liệu từ Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), Vương quốc Anh vượt nhẹ Pháp, mặc dù cả hai đều dao động quanh ngưỡng 3,7%.
Bỉ cũng nằm trong nhóm có tỷ lệ cao, đạt 3,2%. Tây Ban Nha xếp thứ năm với 2,5%, theo sau là Hy Lạp với 2,7%. Các quốc gia khác có tỷ lệ vượt 2% bao gồm Iceland, Luxembourg, Đan Mạch, Thụy Sĩ, Ý và Bồ Đào Nha.
Ngược lại, gần một nửa trong tổng số 32 quốc gia được khảo sát có tỷ lệ thuế tài sản trên GDP dưới 1%. Đặc biệt thấp là Slovakia, Litva, Estonia và Cộng hòa Séc, với mức dưới 0,5%. Trong nhóm năm nền kinh tế lớn nhất châu Âu, Đức ghi nhận tỷ lệ đáng chú ý ở mức chỉ 1%, thấp hơn đáng kể so với các nước còn lại. Ý đứng thứ tư với 2,1%, trong khi Pháp và Vương quốc Anh tiếp tục dẫn đầu.
Biểu đồ trên cho thấy khu vực Tây Bắc Âu có xu hướng thu tỷ lệ thuế tài sản trên GDP cao hơn, trong khi Đông Âu và khu vực Baltic ghi nhận mức thấp hơn rõ rệt. Tại Nam Âu, dữ liệu thể hiện sự phân hóa nhưng nhìn chung vẫn ở mức trung bình đến cao.
Theo định nghĩa của OECD, thuế tài sản bao gồm toàn bộ các khoản thu định kỳ và không định kỳ phát sinh từ việc sử dụng, sở hữu hoặc chuyển nhượng tài sản. Danh mục này bao gồm thuế áp dụng trên bất động sản, tài sản ròng, thuế thừa kế và tặng cho, cũng như các loại thuế đánh trên giao dịch tài chính và giao dịch vốn.
DOANH THU THUẾ TÀI SẢN TẠI CHÂU ÂU: AI THU NHIỀU NHẤT?
Năm 2023, Vương quốc Anh ghi nhận mức thu thuế tài sản cao nhất châu Âu, đạt 115 tỷ euro (tương đương 100 tỷ bảng Anh), theo sát là Pháp với 104,5 tỷ euro. Hai quốc gia này chiếm tỷ trọng vượt trội trong tổng thu thuế tài sản toàn khu vực, trong khi Ý xếp thứ ba và chỉ thu về 45,3 tỷ euro. Đức và Tây Ban Nha lần lượt đứng thứ tư và thứ năm, với doanh thu thuế tài sản đạt 41,4 tỷ euro và 36,8 tỷ euro. Tổng thu từ thuế tài sản của toàn Liên minh châu Âu (EU) trong năm 2023 đạt 318,8 tỷ euro.
Các quốc gia khác có doanh thu vượt ngưỡng 10 tỷ euro bao gồm Bỉ (18,8 tỷ euro), Thụy Sĩ (17,9 tỷ euro), Hà Lan (14,4 tỷ euro) và Ba Lan (10,7 tỷ euro). Ngược lại, tại 10 quốc gia thành viên EU, tổng thu từ thuế tài sản không vượt quá 1 tỷ euro. Estonia ghi nhận mức thấp nhất, với chỉ 110 triệu euro trong năm 2023.
TỶ TRỌNG THUẾ TÀI SẢN TRONG CƠ CẤU TỔNG THU NGÂN SÁCH
Tỷ lệ thuế tài sản trong tổng nguồn thu ngân sách có sự phân hóa rõ rệt giữa các quốc gia châu Âu. Theo số liệu từ Ủy ban châu Âu, năm 2023, tỷ trọng này dao động từ mức 0,8% tại Estonia và Cộng hòa Séc đến 8,4% tại Pháp. Mức trung bình toàn Liên minh châu Âu (EU) là 4,7%.
Bên cạnh Pháp, có bảy quốc gia thành viên EU ghi nhận tỷ lệ thuế tài sản vượt ngưỡng 5%: Bỉ (7,4%), Hy Lạp (7%), Tây Ban Nha (6,7%), Bồ Đào Nha (5,9%), Luxembourg (5,7%), Ý (5,1%) và Đan Mạch (5,1%). Tại Đức, thuế tài sản chỉ chiếm 2,5% trong tổng thu ngân sách nhà nước.
TỶ TRỌNG THUẾ CHUYỂN NHƯỢNG BẤT ĐỘNG SẢN TẠI CHÂU ÂU
Tỷ lệ thuế chuyển nhượng bất động sản tính trên GDP phản ánh vai trò của hoạt động mua bán bất động sản như một nguồn thu ngân sách tại một số quốc gia. Loại thuế này áp dụng cho các giao dịch tài chính và giao dịch vốn, chủ yếu liên quan đến hoạt động mua bán bất động sản và thuế trước bạ.
Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), trong năm 2023, Ý ghi nhận mức cao nhất với thuế chuyển nhượng bất động sản tương đương 1% GDP. Theo sau là Bỉ, Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha, cùng đạt mức 0,8%. Tại Pháp, tỷ lệ này ở mức 0,7%, so với 0,6% tại Vương quốc Anh và 0,3% tại Đức.
Đề xuất của Tây Ban Nha về việc áp thuế 100% đối với người mua bất động sản không thuộc Liên minh châu Âu đang làm dấy lên nhiều tranh luận trên khắp châu Âu. Trong phiên điều trần tại Nghị viện châu Âu vào tháng 05/2025, các chính sách thuế trong lĩnh vực nhà ở được nhận định rằng không nhất thiết là công cụ hiệu quả để xử lý các vấn đề cấu trúc của thị trường bất động sản. Theo OECD, còn nhiều dư địa để nâng cao hiệu quả, tính công bằng và khả năng tạo nguồn thu của các sắc thuế nhà ở tại các quốc gia thành viên OECD.