CÔNG DÂN TOÀN CẦU 2026: HỘ CHIẾU QUỐC GIA NÀO AN TOÀN NHẤT?
Đây là cách đặt vấn đề có thể dễ gây hiểu nhầm nhất. Câu hỏi cần đặt ra khi tìm hiểu về quốc tịch không phải “có lấy được không”, mà là “Quốc tịch/ quyền cư trú/ tổ hợp nào giúp tôi và gia đình phát sinh ít rủi ro và vướng mắc nhất? Con cái chúng tôi có thể duy trì và thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ đi kèm hay không?”
Trong bối cảnh hiện nay, không còn tồn tại phương án “sở hữu hộ chiếu mà có thể đi kèm mức độ chú ý thấp”. Kiểm soát biên giới đang dịch chuyển sang nhận dạng sinh trắc học; hoạt động di chuyển đang chuyển dần sang cơ chế đăng ký và được chấp thuận trước khi khởi hành; còn hệ thống ngân hàng đang vận hành theo hướng xác minh khách hàng liên tục (cập nhật và tái thẩm định trong suốt vòng đời quan hệ).
Hội đồng Liên minh châu Âu (EU) đã chấm dứt cơ chế miễn thị thực đối với công dân Vanuatu kể từ ngày 12/12/2024, đồng thời liên hệ trực tiếp quyết định này với chương trình quốc tịch theo diện nhà đầu tư của Vanuatu và các rủi ro phát sinh về an ninh và di cư. Tòa án Công lý Liên minh châu Âu (Đại Hội đồng) đã tuyên cơ chế cấp quốc tịch theo diện nhà đầu tư của Malta không phù hợp với pháp luật EU (vụ C-181/23, ngày 29/04/2025).
Chi phí đang bị điều chỉnh tăng theo hướng chính sách xuất phát từ nhà nước, không phải do thị trường trung gian quyết định. Tổ chức các quốc gia Đông Caribe (OECS) đã công khai xác nhận mức sàn tối thiểu 200.000 USD đối với các chương trình CBI tham gia, áp dụng từ 01/07/2024. Vì vậy, các lộ trình chi phí thấp ngày càng khó bảo vệ về mặt chính sách và tính chính danh.
Nhà đầu tư được khuyến cáo thiết kế một cấu trúc cư trú, di trú, thuế, ngân hàng và tài sản đủ bền để chịu được ba bài kiểm tra áp lực: (1) chính sách miễn thị thực thay đổi nhanh và khó dự báo, (2) ngân hàng kích hoạt hoặc nâng cấp thẩm định tăng cường, và (3) phát sinh ách tắc/chi phí tuân thủ từ các hệ thống biên giới số. Tối thiểu phải đồng nhất họ tên (mọi biến thể), cách chuyển tự/phiên âm, lịch sử địa chỉ theo mốc thời gian, lịch sử nghề nghiệp, sơ đồ sở hữu và kiểm soát (xác định chủ sở hữu hưởng lợi).
CẦN XEM “BIÊN GIỚI SỐ” EES / ETIAS / ETA / ESTA LÀ HẠNG MỤC CHI PHÍ MỚI
Schengen đang vận hành theo mô hình kiểm soát dựa trên sinh trắc học. Hướng dẫn của Chính phủ Anh nêu Hệ thống Vào/Ra của EU (EES) bắt đầu từ 12/10/2025, triển khai theo giai đoạn; dự kiến vận hành đầy đủ từ tháng 04/2026. Hệ quả cần dự liệu trong kế hoạch di chuyển: tăng thời lượng làm thủ tục và tăng rủi ro bị yêu cầu xác minh danh tính bổ sung tại cửa nhập cảnh.
ETIAS đã chuyển từ trạng thái “sắp triển khai” sang trạng thái có phí, có khung thời điểm và phát sinh rủi ro gian lận. EU công bố lệ phí 20 EUR (trước đây 7 EUR). Hướng dẫn của Chính phủ Anh dự kiến ETIAS vận hành từ mùa thu 2026, đồng thời cảnh báo mọi trang thông tin chào bán ETIAS tại thời điểm hiện tại đều là không hợp lệ/gian lận.
UK ETA được thực thi ở khâu vận chuyển (hãng bay/đơn vị chuyên chở), không đợi đến khâu kiểm soát biên giới. Từ 25/02/2026, hành khách không có ETA sẽ không được phép lên phương tiện. Lệ phí hiện tại 16 GBP, và có thông tin chủ trương điều chỉnh tăng lên 20 GBP trong giai đoạn sau. Phí và các quy định liên quan US ESTA được điều chỉnh theo lịch trình pháp quy. Thông báo trên Federal Register ấn định mức phí ESTA 40 USD, có hiệu lực từ 30/09/2025 (kèm các điều chỉnh khác về phí của CBP).
CHƯƠNG TRÌNH CẤP QUỐC TỊCH THEO DIỆN ĐẦU TƯ MỚI/ĐANG ĐỀ XUẤT TĂNG NHANH, NHƯNG “ĐƯỢC CHẤP THUẬN” KHÔNG CÒN LÀ ĐIỂM KẾT THÚC
OECS: Mức tối thiểu cho phương án CBI đã được ấn định chính thức ở 200.000 USD, áp dụng từ 01/07/2024.
Hy Lạp: Theo văn bản hướng dẫn của Bộ, chương trình được điều chỉnh theo hướng phân tầng ngưỡng đầu tư, giới hạn số lượng tài sản, và hạn chế cho thuê ngắn hạn đối với bất động sản mua theo diện đầu tư thị thực vàng. Cụ thể:
- 800.000 EUR tại các khu vực/địa bàn nhu cầu cao và đảo; 400.000 EUR tại các khu vực còn lại.
- Chỉ được đầu tư 01 bất động sản; trong các trường hợp áp dụng, yêu cầu diện tích tối thiểu 120 m².
- Ngưỡng 250.000 EUR chỉ dành cho (i) chuyển đổi công năng sang nhà ở, và/hoặc (ii) trùng tu công trình thuộc danh mục bảo tồn/di sản; thời hạn hoàn tất được ràng buộc theo mốc hiệu lực của luật.
- Cấm cho thuê ngắn hạn (mô hình Airbnb và tương tự) đối với bất động sản mua theo các quy định liên quan; vi phạm có thể bị thu hồi/không gia hạn quyền lợi cư trú và phạt hành chính.
Montenegro (cư trú dựa trên bất động sản): Các sửa đổi đã ban hành xác lập ngưỡng tối thiểu 150.000 EUR. Hồ sơ cư trú tạm thời theo bất động sản phải chứng minh tài sản có giá trị ít nhất 150.000 EUR, căn cứ theo quyết định tính thuế chuyển nhượng; có hiệu lực từ 17/01/2026.
New Zealand (AIP): Diễn biến sau 2025 được phản ánh bằng số liệu công bố của cơ quan nhà nước: đến giữa tháng 02/2026 ghi nhận 573 hồ sơ và khoảng 3,39 tỷ NZD vốn đã đầu tư/đang triển khai. Người giữ thị thực nhà đầu tư được phép mua hoặc xây 01 căn nhà với giá trị từ 5 triệu NZD trở lên. Cơ quan Di trú New Zealand công bố thêm số lượng phê duyệt và cơ cấu theo nhóm (Growth/Balanced). Lệnh đưa các cải cách trọng yếu của Overseas Investment Act vào hiệu lực từ 06/03/2026.
Hong Kong (New CIES): Công bố minh bạch về quy mô xử lý hồ sơ (không công bố theo quốc tịch). Đến cuối tháng 04/2025: 257 hồ sơ, 911 chấp thuận nguyên tắc, 512 chấp thuận chính thức. Mức đầu tư tối thiểu 30 triệu HKD, kèm khung phân bổ tài sản bắt buộc theo tài liệu chính thức của chương trình.
Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin. Nội dung không cấu thành tư vấn pháp lý, tư vấn thuế, tư vấn đầu tư, hoặc khuyến nghị thực hiện bất kỳ giao dịch hay cấu trúc cụ thể nào. Các quy định pháp luật, chính sách di trú, tiêu chuẩn thẩm định của ngân hàng và yêu cầu tuân thủ có thể thay đổi theo từng thời điểm và từng khu vực pháp lý. Độc giả được khuyến cáo tự đánh giá và tham vấn độc lập với luật sư, chuyên gia thuế và định chế tài chính có thẩm quyền trước khi đưa ra quyết định.